Medicijnen versus voedingstoffen, wat kies jij?

Medicijnen bevatten geen lichaamseigen stoffen die het lichaam kan herkennen en verwerken en met alle gevolgen van dien.

Steeds meer artsen erkennen gelukkig dat de kwaliteit van voeding een grote invloed heeft op de gezondheid en dat veel chronische aandoeningen samengaan met hun levensstijl.

Ook groeit het besef dat preventie en ondersteuning met vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het behoud van een goede gezondheid.

Alleen vertaalt zich dit vooralsnog nog niet in de veranderingen die nodig zijn. Medicijnen worden nog altijd op grote schaal voorgeschreven en gebruikt.

In deze blog ga ik dieper in op het toenemende medicijngebruik en bespreek ik waarom we van de reguliere geneeskunde voorlopig nog geen fundamentele verandering hoeven te verwachten.

Medicijngebruik in Nederland blijft hoog en stijgt

Als je kijkt naar het enorme gebruik van medicijnen, zou je bijna denken dat medicatie dé oplossing is voor al onze kwalen en klachten.

In 2024 kreeg in Nederland 64% van de bevolking minstens één medicijn voorgeschreven. Dat komt neer op maar liefst 11,5 miljoen mensen. Deze cijfers zijn overigens nog exclusief de medicatie die in ziekenhuizen en verpleeghuizen wordt voorgeschreven en zelfmedicatie¹.

Apotheken verstrekten in 2024 bijna 8,9 miljard dagdoseringen. Dat is 2,7% meer dan in 2023. Omdat de bevolking in dezelfde periode met ongeveer 0,7% groeide, nam het geneesmiddelgebruik per persoon in 2024 met 2,0% toe².

De cijfers laten ook zien dat het medicijngebruik sterk toeneemt naarmate iemand ouder wordt. Via de huisarts kreeg 90% van de mensen van 65 jaar en ouder ten minste één medicijn voorgeschreven³ , en ongeveer een derde gebruikt zelfs vijf of meer medicijnen tegelijk.

Het veelvuldige gebruik van medicatie is mede een gevolg van het enorme aantal mensen met chronische aandoeningen. In een andere blog gaf ik aan dat inmiddels 10,9 miljoen Nederlanders, zo’n 60% van de bevolking, één of meerdere chronische aandoeningen hebben.

Het is overigens aannemelijk dat het veelvuldige en langdurige gebruik van de medicatie zelf ook bijdraagt aan de groei van het aantal mensen met chronische aandoeningen.

De meest gebruikte soorten medicijnen in Nederland zijn:

Van veel medicijnen wordt verwacht dat ze langdurig of zelfs voor de rest van je leven worden gebruikt, waaronder bloeddrukverlagers, cholesterolverlagers en medicijnen voor diabetes of schildklieraandoeningen.

Medicijnen zoals antidepressiva en slaap- of kalmeringsmiddelen zijn bedoeld voor kortdurend gebruik, maar in de praktijk worden deze middelen vaak veel langer gebruikt dan oorspronkelijk de bedoeling is.

Ook maagzuurremmers, die vaak worden voorgeschreven bij reflux⁴, maagbescherming of andere maagklachten, worden in de praktijk regelmatig langdurig gebruikt.

Zelfs opioïde⁵ pijnstillers, die vanwege het risico op afhankelijkheid en verslaving eigenlijk alleen kortdurend gebruikt zouden moeten worden, worden in de praktijk vaak langdurig ingezet.

Natuurlijk blijft een klacht of aandoening bestaan en kan zelfs verergeren wanneer er niets wordt gedaan aan de onderliggende oorzaak. Dat is het gevaar als je alleen behandeld met medicijnen omdat die zich vrijwel uitsluitend richten op symptoombestrijding.

Door de bijwerkingen⁶ kunnen medicijnen de situatie soms zelfs verergeren en kunnen nieuwe klachten, symptomen of aandoeningen ontstaan waarvoor er dan vaak ook daarvoor een medicijn wordt voorgeschreven. Ze worden niet voor niets bijwerkingen genoemd: het zijn nadelige gevolgen die ongewenst zijn.

Doordat patiënten niet herstellen ontstaat het risico op langdurig medicijngebruik, terugkerende klachten en soms zelfs bijkomende aandoeningen waarvoor nogmaals, weer andere medicijnen worden voorgeschreven.

Voedingsstoffen versus medicijnen

Voedingsstoffen

Voedingsstoffen zijn stoffen die het lichaam nodig heeft om te kunnen voortbestaan. Het lichaam kan deze stoffen niet zelf, of slechts in onvoldoende mate, aanmaken en is daarom afhankelijk van voeding. Ze worden voortdurend gebruikt voor normale lichaamsfuncties, zoals energieproductie, herstel, groei en het goed functioneren van organen en cellen. Het lichaam is in staat deze stoffen wel te herkennen en te gebruiken.

Voorbeelden hiervan zijn vitaminen, mineralen, aminozuren, vetzuren, water en glucose.

Van deze stoffen kunnen echte tekorten ontstaan. Zo kan een tekort aan vitamine C leiden tot scheurbuik, een ijzertekort tot bloedarmoede en een magnesiumtekort tot spier- en zenuwproblemen.

Wanneer tekorten worden aangevuld, kunnen lichaamsfuncties zich daadwerkelijk herstellen en weer beter gaan functioneren. In sommige gevallen kunnen klachten daardoor verminderen of zelfs verdwijnen, omdat het lichaam nu krijgt wat het nodig heeft om gezond te blijven.

Medicijnen

Medicijnen zijn stoffen die het lichaam niet nodig heeft voor zijn normale biologische functies. Het lichaam gebruikt deze stoffen niet om gezond te functioneren, maar ze worden ingezet om processen te beïnvloeden en symptomen te onderdrukken.

Het zijn geconcentreerde chemische stoffen die van nature niet in deze vorm in het lichaam voorkomen. Ze zijn ontwikkeld om natuurlijke processen in het lichaam te beïnvloeden, te remmen of te stimuleren, met als doel symptomen of lichaamsfuncties te veranderen.

Voorbeelden hiervan zijn antidepressiva, die invloed hebben op de communicatie tussen zenuwcellen in de hersenen, bloeddrukmedicatie die de spanning in de bloedvaten beïnvloedt, maagzuurremmers die de aanmaak van maagzuur onderdrukken en pijnstillers die pijnsignalen dempen of blokkeren.

Omdat medicijnen geen natuurlijke biologische functie hebben in het lichaam, zullen ze chronische aandoeningen ook niet verhelpen. Daardoor herstelt de patiënt vaak niet en zijn langdurig gebruik, terugkerende klachten en soms zelfs verergering van de symptomen geen uitzondering.

Zelfs wanneer medicijnen noodzakelijk of levensreddend zijn, zoals insuline bij diabetes type 1, antibiotica bij ernstige infecties of bloeddrukmedicatie bij gevaarlijk hoge waarden, leiden ze toch niet tot daadwerkelijk herstel en/of aanpak van de onderliggende oorzaak van de betreffende aandoening.

Medicatiefouten en medicatiegerelateerde schade behoren volgens sommige onderzoeken zelfs tot de belangrijkste oorzaken van ziekenhuisopnames en sterfte in Nederland. Sommige bronnen stellen zelfs dat medicatiefouten behoren tot de belangrijkste oorzaken van sterfte in Nederland⁷.

Daarom zal medicatie op zichzelf de epidemie van chronische aandoeningen niet verhelpen en mogelijk zelfs deze epidemie verergeren.

Waarom pakt een arts niet eerst tekorten aan?

Steeds meer artsen erkennen dat voeding een belangrijke invloed heeft op de gezondheid, dat veel chronische aandoeningen samengaan met levensstijl en dat preventie belangrijk is.

Hoewel de reguliere medische wereld langzaam lijkt op te schuiven richting levensstijl-geneeskunde, zien we nog altijd een toename in het gebruik van medicatie.

Dat is niet omdat er minder bewijs zou bestaan voor het belang van levensstijl en het aanvullen van tekorten met vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen, maar deze kennis krijgt binnen de reguliere medische opleiding en praktijk onvoldoende aandacht.

Bij patiënten met klachten wordt daarom vaak te snel naar medicatie gegrepen, terwijl mogelijke tekorten aan voedingsstoffen nauwelijks of helemaal niet worden meegenomen. Het zorgsysteem is historisch gezien vooral gericht op acute zorg, medicatie en symptoombestrijding.

Artsen worden binnen het reguliere zorgsysteem voornamelijk opgeleid om ziekten te diagnosticeren en te behandelen met medicijnen of medische ingrepen. De nadruk ligt daarbij vaak op het bestrijden van symptomen en het beheersen van aandoeningen.Er wordt veel te weinig aandacht besteed aan het achterhalen en aanpakken van de onderliggende oorzaken.

Het zorgsysteem is grotendeels gericht op korte consulten. Een huisarts heeft vaak slechts 10 tot 15 minuten per patiënt. In die beperkte tijd is het lastig om uitgebreid stil te staan bij de onderdelen van een gezonde levensstijl, zoals voeding, slaap, voldoende water drinken, beweging en mogelijke tekorten aan essentiële voedingsstoffen. Daarnaast werken artsen binnen vaste richtlijnen en protocollen, waarin medicijnen doorgaans een centrale rol spelen.

Een recept uitschrijven voor medicatie kost vaak minder tijd dan een patiënt begeleiden bij het verbeteren van zijn levensstijl. Bovendien geven medicijnen vaak sneller een merkbaar effect, terwijl het herstellen van tekorten en het verbeteren van de levensstijl doorgaans meer tijd vraagt voordat er sprake is van merkbare resultaten.

Ook patiënten dragen hier vaak zelf aan bij. Veel patiënten hopen nog steeds op een snelle oplossing en gaan ervan uit dat de dokter het probleem wel zal verhelpen en ofschoon het in ernstige situaties te begrijpen is, is het zeker ook van belang dat ze er bewust van zijn dat ze zelf er ook iets aan kunnen doen.

Er zijn talloze factoren te bedenken waarom iemands gezondheid achteruit gaat, we leven per slot in een samenleving die gevuld is met talloze verleidingen die niet leiden naar een gezond lichaam. Kijk maar hoe ingeburgerd het gebruik van alcohol is en hoe makkelijk je hier in Nederland aan drugs kan komen.

Daarnaast bevatten vrijwel alle producten in een supermarkt suiker, conserveermiddelen, zaadoliën, kleurstoffen en talloze vage toevoegingen waarvan maar weinig mensen weten wat voor stoffen dat zijn. Dit zorgt ervoor dat weinig van deze producten enige waarde hebben om het lichaam gezond te houden. Tel daarbij straling en de inademing van luchtvervuiling en je ziet wat het lichaam tegenwoordig allemaal te verduren heeft.

Wat kun je zelf doen?

Medicijnen richten zich vrijwel nooit op de onderliggende oorzaak en hebben vaak meerdere, soms zelfs ernstige, bijwerkingen. Op de lange termijn kunnen ze leiden tot nieuwe gezondheidsproblemen of verergeren ze bestaande klachten.

Als het om welke reden dan ook nodig is om medicijnen te gebruiken, is het belangrijk om daarnaast ervoor te zorgen dat je gezond eet, voldoende puur en zuiver water drinkt en voor voldoende vitaminen en mineralen zorgt zodat je lichaam beter is opgewassen tegen het medicijngebruik.

Soms ontkomen we er niet aan om een medicijn te gebruiken, maar het is desondanks zeer aan te bevelen om in een dergelijke situatie te kijken wat je zelf kunt doen om je gezondheid en jouw levensstijl te verbeteren. Zie hiervoor mijn blog over een gezonde levensstijl.

Met de huidige toegang tot informatie kun je enorm veel leren over hoe je lichaam werkt, wat het nodig heeft en vooral wat het niet nodig heeft. Ga op zoek want het is met name kennis wat je nodig hebt om te weten wat te doen en wat niet te doen als het gaat om jouw eigen gezondheid.

Je lichaam, uitzonderingen daargelaten, is meer dan in staat zich zelf te herstellen maar doet dat het beste op een natuurlijke manier met gebruik van voedingsstoffen die het lichaam kan herkennen en gebruiken.

Ik reik je zoveel mogelijk kennis aan zodat je meer informatie hebt wat je allemaal kunt doen en bereiken als het gaat om een gezond lichaam. Je moet er immers je hele leven lang mee doen. Doe je voordeel met die kennis en sta aan het roer van je leven!

Nick

---

1. zelfmedicatie: het gebruik van medicijnen zonder begeleiding of voorschrift van een arts. Het gaat 1 bijvoorbeeld om pijnstillers nemen zonder medisch advies, zelf slaapmiddelen gebruiken of oude medicijnen opnieuw gebruiken voor nieuwe klachten. Zelfmedicatie komt veel voor, vooral bij middelen die vrij verkrijgbaar zijn, zoals paracetamol, ibuprofen, neussprays en maagzuurremmers. ↩︎
2. bron: Stichting Farmaceutische Kengetallen [https://j24.zorgkrant.nl/anders/19614-per-hoofd-is-het3 2 medicijngebruik-met-2-0-gestegen?] ↩︎
3. bron: Nivel [https://www.nivel.nl/sites/default/files/bestanden/13215.pdf?] ↩︎
4. reflux: maagzuur die terugstroomt naar de slokdarm, met klachten zoals zuurbranden, een brandend gevoel in de borst of keel, oprispingen, of een zure smaak in de mond. Van het Latijnse re- wat ‘terug’ betekent en fluere wat ‘stromen’ betekent. Dus refluxus betekent ‘het terugstromen’. ↩︎
5. opioïde: krachtige pijnstillende medicijnen die inwerken op opioïdreceptoren in de hersenen en het zenuwstelsel. Ze verminderen de pijnbeleving, maar hebben ook een kalmerende en soms euforische werking. Het woord komt van het Griekse opion, wat ‘papaversap’ betekent. De papaver produceert een melkachtig sap waaruit opium wordt gewonnen. Dat sap werd al duizenden jaren geleden gebruikt. De oudste schriftelijke vermeldingen dateren uit circa 3400 v.Chr. in Mesopotamië. Opioïde komt van opium en het Griekse achtervoegsel -oeidès, wat ‘lijkend op’ betekent. Opioïde betekent dus letterlijk: “op opium lijkend”, een stof die werkt zoals opium, maar niet per se rechtstreeks uit de papaver afkomstig hoeft te zijn (zoals synthetische opioïden als fentanyl). ↩︎
6. bijwerkingen: ongewenste of onbedoelde effecten van een medicijn die optreden naast de gewenste werking. Een medicijn kan bijvoorbeeld bedoeld zijn om pijn te verminderen of de bloeddruk te verlagen, maar tegelijkertijd ook andere milde or ernstigere reacties in het lichaam veroorzaken die minder gunstig zijn. ↩︎
7. bron: Pointer – KRO-NCRV [https://pointer.kro-ncrv.nl/medicatiefouten-doodsoorzaak-nummer-drie-in nederland] ↩︎